A-viskoazh n’eo ket bet anat ha seder an darempredoù etre urzhas an iliz katolik hag ar Republikaned en Iwerzhon. Ar bras deus ar Republikaned zo o tont eus metoù katolik, anat.
Padal ne oar ket kalz a dud e oa bet eskumunuget e 1870 holl izili ar Genvreuriezh Republikan Iwerzhonat a glaske aozañ dre guzh war an enezenn c’hlas koulz hag en harlu an Iwerzhoniz kar-o-bro. Ar skrid orin a c’heller lenn amañ.
E 1920 e eskopti Corcaigh/Cork e oa bet sinet un dekred gant an Eskop Daniel Cohalan a lavare e riskle kement republikan bezañ skarzhet eus ar gumuniezh gatolik ma kemere perzh en un doare bennak e oberennoù volonterien an IRA el lodenn se eus an emgann evit an dizalc’hiezh.
Goude an arsav-brezel e 1921 e krogas ar brezel sivil kenetre ar Republikaned a nac’has lezel 6 kontelezh dindan beli Londrez hag ar re feal d’ar gouarnamant Iwerzhonat nevez ha d’an emglev. E miz Here 1922 holl eskibien an Enezenn a embannas oc’h enebiezh frank da stourmerien ha stourmerezed an IRA a gendalc’has da vrezeliñ a-enep da arme Londrez ha d’al lu ofisiel.Goulenn a rejont digant an emsavidi da rentañ an armoù , asantiñ an distaoliadeg, ha derc’hel gant o raktres politikel hep feulster. Ar re a gendalc’has a gemeras ar riskl ma vike bet nac’het dezho an absolvenn hag ar gomunion. Un doare eskumunugenn en ur mod.
Etre 1956 ha 1963 an Arme Republikan Iwerzhonat/ Óglaigh na hÉireann (IRA) a grogas gant ur c’houlzad armet anvet : koulzad an harzoù. Tagañ an arme saoz adalek douaroù ar Republik. Ur c’houlzad diefedus a-walc’h war an dachenn vilourel, hogen ma oa bet arouezius tre. Meur a ganaouenn a zalc’h soñj eus ar yaouankizou bet lazhet er bloovezhioù se. An hini vrudetañ zo moarvat « Sean South of Garryowen ». E-mesk an emsavidi yaouank a dapas krog er fuzuilhoù e oa un den a deuas da vezañ brudetoc’h : Ruairí Ó Brádaigh. Tapet da heul ar c’houlzad e voe dilennet pa voe er prizon gant voterien e gontelezh An Longfort–An Iarmhí evit mont da gannad. Dont a reas a-benn da dec’hout kuit eus an toull-bac’h ha da vezañ ar c’hannad kentañ « on the run ». E 1986 e kuitaas gant un dornad tud kendalc’h ar Sinn Fein renet gant Gerry Adams da grouiñ Republican Sinn Fein. Ur strollad leal d’an hengoun republikan strizh a nac’h kemer perzh e parlamant ar Stormont e c’hwec’h kontelezh an Hanternoz koulz hag e hini Dulenn. Brud a strollad zo dister da geñver ar Sinn Fein all hiziv-an-deiz. Evit kalz a dud war an oad e talvez un dra bennak memes tra pa gomz strollad Ruairí Ó Brádaigh er vuhez foran.
Tro 500 den a c’houzañvas an toull-bac’h goude koulzad an harzoù. En o zouez e oa un den anvet Séamus Ó Líonacháin, tremen a reas seiz vloaz er prizon. Chomet eo ur republikan feal, hag ur c’hatolik engouestlet en e feiz en ur mod pemdeziek. Chomet eo a sav da vont d’an oferenn bemdez nevez zo kar ne oa ket evit bleiniañ ken. Abaoe n’eus ket pell zo, erru d’an oad a 90 vloaz e c’houlenn digant ar Pab Leon XIV digareziñ evit an holl Iwerzhoniz bet eskumunuget evit bezañ difennet o broad. Kontañ a ra ivez ez ae bemdez d’an oferenn e-keit ma oa bac’het. Hag e-pad ar seizh vloavezh se e veze nac’het dezhañ an absolvenn hag ar gomunion. Ar beleg a c’’houlenne digantañ dislavar an IRA. Ar pezh a nac’has groñs Séamus Ó Líonacháin. Kement se a vije bet , hervezañ, livañ gevier keit ma vije o kofesaat. E dad a oa oberiant en IRA e takad Corcaigh p’en doa an Eskop Daniel Cohalan gourdrouzet da skarzhañ ar soudarded Republikan eus buhez ar gumuniezh gatolik.
Former POW and Border Campaign Veteran Séamus Ó’Líonacháin is campaigning to lift the excommunication of all Irish men and women who were excommunicated from the Catholic Church since 1169 for opposing the British occupation of Ireland. We would ask that all Irish people and…
— Republican Sinn Féin (@RepublicanSF) August 22, 2026
Ar strollad Republican Sinn Fein a ro skoazell dezhañ en e goulzad evit ar justis. Trouz bras a ra an afer er c’helaouennoù en Iwerzhon. Da skouer e Antaoacht ( ur gelaouenn sokialour ) koulz hag en Irish Times.
Diskleriañ a reont en ur skrid ofisiel dre ar rouedadoù sokial :
« Gervel a reomp ar Pab da lemel an eskumunugennoù ha da ginnig un digarez d’ar baotred ha d’ar merc’hed o deus stourmet evit frankiz Iwerzhon a-hed ar rummadoù. »
Evit harpañ ar c’houlzad skrivit da…
E Santelezh ar Pab Leon XIV
Plasenn Sant-Pêr
00120 Kêr ar Vatikan
Gellet a ra hol lennerien ha lennerezed katolik ha brogarour ober kement all.