Tag

Charlie Grall

Browsing

Gant tristidigezh ha from o deus desket izili an tu-kleiz dizalc’hour – War-Sav eo aet da Anaon Charlie Grall, stourmer e vuhez pad evit frankiz pobl Vreizh. Mont a ra hor soñjoù d’e dud nes er mareoù poanius-se.

Pa’z eo aet e-tro ur bajennad eus istor politikel Breizh a-vremañ. Charlie zo bet unan an eus arouezioù stourmerien Breizh mareoù stourm an FLB hag an ARB eus ar bloavezhioù 1970 betek 2012. Arestet e voe da vare e obererezh kuzh e 1979 goude bezañ kemeret perzh e diskar peul Roc’h Tredudon en FLB e 1974 ha distruj ti Komiser Le Taillanter, chef Servij Polis Justis Roazhon. Barnet ha kondaonet e voe e 1980 e Pariz gant Lez-Varn surentez ar Stad a-raok bezañ distaolet gant Fañch Mitterand, prezidant nevez dilennet e Bro-C’hall e 1981, hag adkavout ar frankiz goude daou vloaz toull-bac’h.

Chom a raio feal d’e vennozhioù dizalc’hour ha d’e stourm evit difenn gwirioù politikel ha yezhel pobl Vreizh oc’h embann en un doare foran e souten da obererezhioù Stourm ar Brezhoneg eus ar bloavezhioù 1980 betek 2010 peotramant o vezañ ezel eus ar strollad politikel dizalc’hour Emgann er bloavezhioù 1990.

Tomm e galon ouzh Euskal Herria gant he stourm evit an dizalc’houriezh hag ar sokialouriezh e voe e-pad un 40 vloaz bennak ha c’hoariet ur rol a-bouez evit ma voe degemeret stourmerien Bro Euskal e Breizh er bloavezhioù 1990. Liammoù kreñv zo bet savet a-drugarez dezhañ, denel ha politikel, etre an div vro. Setu penaos e voe krouet komite gevelliñ Karaez-Oiartzun, oberiant hiziv-an-deiz c’hoazh, ha treuzkaset valeurioù etrevroadel a stourm ha kengred d’ar rummadoù yaouankoc’h.

En e skridoù kazetenniñ, Le Poher pe Breizh-Info, krouet gantañ, en deus roet heklev d’ar mennozhioù stourmoù broadel, sokialour hag etrevroadel. Afer en do adarre gant ar Stad C’hall ha moustrerezh he justis. Tapet ha toull-bac’het adarre e 1999 da vare laeroñsi danvez tarzh e Plevin gant ar strollad euskarad ETA, skoazellet gant an ARB, rebechet dezhañ bezañ kejet ouzh unan eus izili komando ETA, aterset hervezañ evit ur pennad-skrid. Kondaonet da 7 vloaz toull-bac’h e 2005 gant Lez-Varn Ispisial Pariz eo chomet dieub goude ar galv graet kerkent. Er prosez galv e 2012 eo kondaonet da 2 vloaz toull-bac’h goursez.

M’eo cheñchet ar stummoù azgoulennoù evit doujañs da wirioù pobl Vreizh hag he dizalc’houriezh goude mare an ARB e kaso bepred Charlie e skoazell d’ar stourmerien ha stourmerezed nec’het gant ar justis gall. Un toullad prizonidi bolitikel eus Breizh o do bet skoazell brizius Skoazell Vreizh, evel Charlie. Evel-se, evel anaoudegezh ha doujañs evit al labour a-stroll-se, e asant Charlie sammañ karg prezidantelezh ar gevredigezh e 2013. Un tamm mat a brosezioù a dremeno. Menegomp prosezioù stourmerien adunvanidigezh 44=BZH, stourmerien Ai’ta evit difenn ar brezhoneg, stourmerien dizalc’hour ebarzhet er stourm a-enep al lezenn Labour, liseidi Diwan o deus stourmet evit tremen arnodennoù ar bak e brezhoneg, ar stourmerez yaouank o tiskuliañ an eil-tiez pe c’hoazh an aferioù Fañch hag o deus graet trouz. Soñj o do ivez ar prizoniadezed politikel euskarat bac’het e Roazhon eus souten Skoazell Vreizh dindan e brezidantelezh.

Ma oa Charlie Grall ur stourmer dizalc’hour istorel e voe ivez ur skrivagner puilh e brezhoneg hag e galleg. Dre al lennegezh hag e bennadoù er gelaouenn Al Lanv en deus roet tro d’al lennerien beajiñ  er bedoù politikel ha sokial breton hag euskarad. A-drugarez dezhañ e teu miliadoù a dud abaoe 1990 da eskemm e brezhoneg, dizoloiñ oberennoù a-vil-vern ha tabutal da vare Gouel al Levrioù e Karaez. Un oberenn veur en doa krouet, deuet da vezañ un darvoud hep e bar e bed ar sevenadur breton.

Mil drugarez dit Charlie. Ra vo wenn da ved kamarad.

Stourmomp betek an trec’h bepred ! Bevet Breizh dizalc’h ha sokialour !

An obidoù a vo lidet
dimeurzh 3 a viz Meurzh da 2e e krematorium Karaez.

 


 

C’est avec tristesse et émotion que les membres de la Gauche Indépendantiste – War-Sav ont appris la disparition de Charlie Grall, militant tout au long de sa vie pour la liberté du peuple breton. Nos pensées vont à ses proches dans ces moments douloureux.

Avec son départ se tourne une page de l’histoire politique de la Bretagne contemporaine. Charlie a été l’un des symboles des militants bretons des périodes de lutte du FLB et de l’ARB des années 1970 à 2012. Il fut arrêté en 1979 après avoir participé aux plastiquages de l’antenne émettrice de Roc’h Tredudon du FLB en 1974 et de la maison du Commissaire Le Taillanter, chef de la Police Judiciaire de Rennes. Il sera jugé et condamné en 1980 à Paris par la Cour de Sécurité de l’État avant d’être amnistié par Mitterrand, nouveau président élu en France en 1981, et ainsi retrouver la liberté après deux ans de prison. Il restera fidèle à ses idées indépendantistes et à son engagement pour la défense des droits politiques et linguistiques du peuple breton en martelant publiquement son soutien aux actions de Stourm ar Brezhoneg des années 1980 à 2010 ou comme membre du parti politique indépendantiste Emgann dans les années 1990.

Sa proximité avec le Pays Basque et sa lutte pour l’indépendance et le socialisme pendant une quarantaine d’années a joué un rôle important dans sa vie. C’est ainsi que des militants du Pays Basque furent accueillis en Bretagne dans les années 1990. Des liens forts ont été créés grâce à lui, humains et politiques, entre les deux pays. Il a œuvré à la création du comité de jumelage Carhaix-Oiartzun, encore actif aujourd’hui, et transmis des valeurs internationales de lutte et de solidarité aux générations plus jeunes. Par ses écrits de presse, du Poher ou de Breizh-Info, qu’il a créés, il a donné de l’écho aux luttes de libération nationales, socialistes et internationales. Il aura à nouveau affaire avec l’État français, sa répression de sa justice. Arrêté et emprisonné à nouveau en 1999 lors du vol d’explosifs à Plevin par ETA, soutenu par l’ARB, il est accusé d’avoir rencontré un membre du commando ETA, interrogé selon lui pour la rédaction d’un article. Condamné à 7 ans de prison en 2005 par la Cour d’Assises Spéciales de Paris, il est resté libre et fait l’appel. Lors du procès d’appel de 2012, il est condamné à 2 ans de prison de sursis.

Si les formes de revendications pour le respect des droits du peuple breton et son indépendance ont changé à la suite de la fin d’activité de l’ARB, Charlie apportera toujours son soutien aux militantes et militants inquiétés par la justice française. Un certain nombre de prisonniers politiques bretons ont bénéficié de l’aide précieuse de Skoazell Vreizh, comme Charlie. Ainsi, par reconnaissance et respect pour ce travail collectif, Charlie accepte de prendre la responsabilité de la présidence de l’association en 2013. Un bon nombre de procès se dérouleront. Mentionnons les procès des militants de la réunification 44=BZH, des militants d’Ai’ta pour défendre le breton, des militants indépendantistes engagés dans la lutte contre la loi Travail, des lycéens de Diwan qui se sont battus pour passer les examens du bac en breton, la jeune militante luttant contre les résidences secondaires ou encore les affaires Fañch qui ont fait grand bruit. Les prisonnières politiques basques emprisonnées à Rennes se souviendront également du soutien de Skoazell Vreizh sous sa présidence.

Si Charlie Grall était un militant indépendantiste historique, il fut aussi un écrivain en breton comme en français. Grâce ces ouvrages et ses articles dans la revue Al Lanv, il a permis aux lecteurs de voyager dans les mondes politiques et sociaux bretons et basques. Grâce à lui, des milliers de personnes viennent depuis 1990 échanger en breton, découvrir une foule d’œuvres et discuter lors du Salon du Livre à Carhaix. Il a ainsi créé un évènement majeur, devenu incontournable dans le monde de la culture bretonne.

Merci infiniment Charlie. Que la terre de la Bretagne te soit légère camarade.

Vive la Bretagne libre et socialiste ! Luttons jusqu’à la victoire, toujours !

Goude afer Fañch e miz Mae 2017 ha nac’het dezhañ e vije skrivet e anv-bihan gant an dildenn evel ma vez dleet e teu un hevelep droukziforc’h hiziv eus tu ar velestradurezh c’hall. Goude nac’hadenn implij al lizherenn vrezhonek « ñ » e vez nac’het bremañ gant ar velestradurezh c’hall implijout al lizherenn ken mil implijet e brezhoneg : ar « c’h ».

Tud Derc’hen, ganet d’an 21 a viz Eost 2107, zo bet nac’het outo gant marilh ar boblañs eus ti-kêr Roazhon skrivañ anv-bihan o mab en un doare reizh, gant ur « c’h » eta. Koulskoude e kaver ar « c’h » forzh pegement en brezhoneg hag abaoe kantvedoù. Pe vije e skritur anvioù lec’h evel Beuzeg ar C’hab e bro Gerne, anvioù familh evel Guivarc’h (ur c’hoarier foot brudet mat), anvioù loened evel ur c’hazh pe ur marc’h ha me oar me.

Ar gevredigezh Skoazell Vreizh a sikour familh tud Fañch gant e brosez, war dachenn ar justiz hag hini an arc’hant, zo bet e darempred gant ti-kêr Roazhon evit gouzout hirroc’h war an afer, goude bezañ goulennet diganti sikour tud Derc’hen ivez. Charlie Grall, prezidant ar gevredigezh, a embann er gazetenn Ouest-France eo bet kelaouet servijoù ar vaerez Nathalie Appéré. Fenoz en deus embannet Marc Hervé, eil-maer e karg eus an aferioù melestradurel, e yelo e darempred gant Ministrerezh ar Justiz evit ma vije cheñchet al lezenn. Gwelet ‘vo.

Da c’hortoz o deus ranket tud Derc’hen skrivañ anv o mab « Derchen » hag int bet lavaret ne vije ket tu cheñch. Da welet eta.

A-dost e heuliimp an afer-se hag e vez galvet ganimp ober ar muiañ a drouz ar gwellañ evit ma vo kehentet gant neb a garo war an afer-se :, en ur skignañ ar pennadoù embannet war an afer-se, en ur skignañ foto ar « C’H » war ar genrouedad, ar rouedadoù sokial, er straedoù, war ar mogerioù, en ur vont e darempred gant an deputeed evit ma vo cheñchet al lezenn, en ur aozañ bodadegoù…

Goulennomp groñs e vije cheñchet al lezenn dismegañsus-se ha vir ouzh ar brezhoneg bezañ implijet en un doare reizh !

Goulennomp groñs e vije ur stadud kenofisiel gant ar brezhoneg, ar stadud nemetañ a roio ur plas reizh d’hor yezh er gevredigezh a-vremañ, er vuhez pemdeziek !

Sikour a c’hellit Skoazell Vreizh en ur reiñ arc’hant. Pep euro a gont !

www.skoazell-vreizh.bzh

[Mise à jour le 23/01/18 à 19h30]

Après l’affaire autour du prénom Fañch au mois de mai 2017, voilà que l’on apprends aujourd’hui par Ouest-France qu’un autre prénom breton a également été interdit… l’administration française n’a décidément pas fini de nous surprendre !

Les parents du petit Derc’hen, né le 21 août dernier, se sont en effet vu interdire d’orthographier correctement le prénom de leur fils lors de la déclaration de naissance à la mairie de Rennes.
Le motif invoqué ? L’apostrophe (le « skrab » en breton) présent dans la lettre « C’H » de Derc’hen… ! La lettre « C’H » est pourtant présente dans beaucoup de mots en langue bretonne, mais également dans des prénoms bretons ou même de noms de famille.

L’association Skoazell Vreizh, qui soutient financièrement la famille du petit Fañch, en justice à cause de l’interdiction de la lettre « Ñ » (le « N tilde »), a contacté la mairie de Rennes immédiatement pour en savoir plus. Le président de l’association, Charlie Grall, nous indique dans l’article de Ouest-France que les services de la maire Nathalie Appéré ont été alertés et qu’ils apporteront des explications dans « les meilleurs délais ». Des explications données ce soir-même où Marc Hervé, adjoint en charge des affaires administratives, dit vouloir prendre contact avec le ministère de la Justice afin de faire évoluer la législation. Dont acte.

Toujours est-il que les parents du petit Derc’hen (qui avaient depuis longtemps dans l’idée de donner ce prénom à leur enfant) ont été obligés d’orthographier « Derchen »… et que le recours dont leur avait parlé la mairie s’avèrerait en fait impossible !

Nous resterons vigilants sur l’affaire « Derc’hen » comme sur celle de « Fañch » et appelons à communiquer sur cette affaire par tous les moyens possibles en diffusant les articles concernant l’affaire, en mettant la photo du « C’H » en photo de profil sur les réseaux sociaux, en contactant la mairie de rennes pour avoir des explications, …

Demandons à changer ces lois bafouant le respect d’un usage correct de la langue bretonne. Et exigeons l’officialisation de la langue bretonne, seule à même de garantir un usage normatif de la langue bretonne dans notre société.

Brezhoneg yezh ofisiel !
Langue bretonne officielle !

Vous pouvez soutenir l’association Skoazell Vreizh en faisant un don en ligne :
www.skoazell-vreizh.bzh